Sa pašnjaka do naučenjaka

Written by Dušica Damnjanović on .

pupin0

Godina koja je iza nas obeležena je izložbom pod nazivom „Pupin – od fizičke do duhovne realnosti" u Istorijskom muzeju Srbije. Izložba je otvorena povodom osamdeset godina od smrti velikog naučnika i pronalazača Mihajla Idvorskog Pupina (09. 10. 1854 - 12. 03. 1935)

Idvor je mesto pod opštinom Kovačica koja je pored umetnosti „Naive" poznata i po rodnom mestu Mihajla Pupina. Iako je Pupin kao mladić napustio svoj rodni kraj davne 1872. godine zbog studija u Pragu, nikada ga nije zaboravio i uvek se ponosio svojim malim selom u južnom Banatu. Čak je po odlasku u Ameriku svom prezimenu dodao je reč „Idvorski" kao tutulu kojom bi se veličao svaki grof ili plemić, a koja je njemu služila kao podsetnik odakle je započeo put do naučnika.

Obrazovanje je sticao širom sveta. Naime, kada je napustio školovanje u tadašnjem Austrijskom carstvu, uputio se za Prag u kojem se nije dugo zadržao. U vreme kada mu je preminuo otac, Mihajlo Pupin živeo je u teškim finansijskim uslovima koji su i bili jedan od presudnih razloga za napuštanje Praga. Otputovao je za Ameriku, gde je paralelno radio i studirao. Pohađao je večernje kurseve stranih jezika i na taj način savladao engleski, grčki i latinski jezik. Upisao je koledž i ubrzo dobio stipendiju. Posle završetka studija u Americi, nastavio je studiranje u Ujedinjenom Kraljevstvu na Univerzitetu Kembridž. Zatim je odbranio doktorsku disertaciju u Berlinu 1885. godine kod profesora i naučnika Kirhofa. Posle doktorskih studija, dobio je posao predavača na univerzitetu koji je nekada pohađao u Americi. Na tom random mestu je ostao punih četrdeset godina.

Njegov najpoznatiji i najkorisniji izum su svakako „Pupinovi kalemovi" po kome su i dobili naziv. Zahvaljujući tom pronalasku, telefonski pozivi između gradova i država bili su boljeg kvaliteta i zvuka. Takođe, uz pomoć tih kalemova unapređen je i opseg prostiranja telefonskih struja. U to vreme, glavnu prepreku u prenosu telefonskog signala predstavljalo je rastojanje koje je bilo ograničeno, a ako bi se prešla granica opsega dolazilo bi do manifestacije šumova u toku telefonskog razgovora. Njegovi patenti ubrzo su mu doneli slavu, kao i novčanu sigurnost. Naime, on je svoj patent prodao nemačkoj kompaniji „Simens i Halske".

Pored naučnih doprinosa čovečanstvu, Mihajlo Pupin je imao i veliku ulogu u diplomatskim pregovorima sa Sjedinjenim Američkim Državama zastupajući interese srpskog naroda. Od 1912. godine sve do 1920. godine obavljao je dužnost konzula Kraljevine Srbije, a kasnije Kraljevine Jugoslavije. Takođe je umnogome doprineo da Rumunija ne preuzme Banat u svoju teritoriju, kao i da Italija prisvoji Dalmaciju putem Londonskog ugovora koji je potpisan 1915. godine. Naime, on je zastupao interese srpskog stanovništva koji živi u Banatu, jer je i sam odrastao u banatskom selu i znao je da taj deo Vojvodine ne treba nikada da pripadne Rumuniji.

Mihajlo Idvorski Pupin, preminuo je u Njujorku 12. marta 1935. godine. Sahranjen je na groblju Vudlon u Bronksu. Do kraja života sećao se reči svoje majke Olimpijade koja mu je rekla na odlasku u veliki svet:

Dete moje... Znanje, to su zlatne lestvice koje nas vode u nebesa; znanje je svetlost koja osvetljava naš put kroz ovaj svet i vodi nas u život budućnosti, pun neprolazne slave.

Citat iz autobiografskog dela „Sa pašnjaka do naučenjaka" M. I. Pupin